
Yazan : Av. Kerem Girgin
İstanbul, 2025
Türkiye ve Suriye arasındaki ilişkiler, derin tarihsel köklere dayanmaktadır. Bu ilişkiler, Osmanlı Dönemi’nden başlayarak Fransız mandasına, Baas rejiminin kurulmasına ve günümüzdeki siyasal gerginliklere kadar uzanmaktadır.
Osmanlı Dönemi ve Sonrası
Osmanlı İmparatorluğu, 1516 Mercidabık Savaşı sonrasında Suriye topraklarını egemenliği altına aldı ve bölge dört yüzyıldan fazla Osmanlı idaresinde kaldı. Bu süre boyunca Suriye, Osmanlı’nın önemli vilayetlerinden biri olarak kalmış, Halep ve Şam (bugünkü Şam) gibi kentler ticaret ve yönetim merkezleri haline gelmiştir.
Osmanlı İmparatorluğu’nun I. Dünya Savaşı’nı kaybetmesiyle birlikte, 1918’de Suriye toprakları Fransızlar tarafından işgal edilmiş ve 1920’de Fransız mandası altına girmiştir. Bu dönemde, Türkiye’nin güney sınırı çizilmiş ve Hatay gibi bölgelerin statüsü tartışmaya açık hale gelmiştir.
Hatay Meselesi ve Türkiye-Suriye Gerginliği
Hatay, 1939 yılında Türkiye’ye katılmasıyla Suriye ile olan ilişkilerde önemli bir sorun haline gelmiştir. Suriye, uzun yıllar boyunca Hatay’ı kendi toprakları olarak görmeye devam etmiş ve bu durum iki ülke arasındaki diplomatik ilişkilerde soğukluğa neden olmuştur.
Soğuk Savaş ve Baas Rejimi
1946’da Suriye’nin bağımsızlığını kazanmasıyla birlikte, iki ülke arasındaki ilişkiler inişli çıkışlı bir seyir izledi. 1963’te Suriye’de Baas Partisi’nin iktidara gelmesi ve 1970’te Hafız Esad’ın yönetimi ele geçirmesiyle birlikte Türkiye-Suriye ilişkileri daha da karmaşık bir hale geldi. Suriye, PKK gibi terör örgütlerine verdiği destek nedeniyle Türkiye ile çatışma noktasına geldi.
Adana Mutabakatı ve Normalleşme
1998’de Türkiye’nin, Suriye’ye karşı sert tedbirler alacağını açıklaması üzerine Adana Mutabakatı imzalandı ve Suriye, PKK lideri Abdullah Öcalan’ı ülkesinden çıkarmak zorunda kaldı. Bu olay, iki ülke arasındaki ilişkilerde bir yumuşama dönemi başlatmış ve 2000’li yıllarda ticari ve diplomatik ilişkiler olumlu bir seyir izlemiştir.
Suriye İç Savaşı ve Türkiye’nin Politikaları
2011’de Suriye’de başlayan iç savaş, Türkiye ile Suriye arasındaki ilişkileri yeniden kopma noktasına getirdi. Türkiye, Başar Esad yönetimine karşı Suriye muhalefetini desteklerken, Suriye rejimi de Türkiye’nin bu tutumuna tepki gösterdi.
Bu dönemde milyonlarca Suriyeli sığınmacı Türkiye’ye göç etti ve Türkiye, Suriye’nin kuzeyinde güvenli bölgeler oluşturarak bölgedeki istikrarsızlığı azaltmaya çalıştı. Ancak bu müdahaleler, iki ülke arasındaki gerginlikleri daha da artırdı.
Günümüzdeki Durum ve Gelecek Perspektifleri
Suriye’de rejimin değişmesi ile birlikte Türkiye – Suriye ilişkileri en üst düzeyde normalleşerek bir işbirliğine dönüşmüştür. Ortadoğu’da uzun zamandır sağlanamayan istikrarın tesis edilebilmesi için bir fırsat doğmuş ve bölge ülkeleri bu fırsattan olumlu anlamda faydalanmaya çalışmaktadırlar.
Yeni rejimin özellikle terör örgütüne yaklaşımı ve İsrail ile arasındaki mesafeli duruş bölgede yeni bir blok oluşabileceği izlenimi oluşturmaktadır. Gelecekte, taraflar arasındaki ilişkilerin, göçmenlerin durumu, sınır güvenliği ve siyasi çözüm gibi konular etrafında şekilleneceği öngörülmektedir. Her iki ülkenin de istikrara duyduğu ihtiyaç, diplomatik girişimleri artırarak işbirliğini en üst seviyeye çıkaracaktır.

